วันมาฆบูชา (วันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๓) เป็นวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา คือเป็นวันที่พระสงฆ์ที่พระพุทธองค์ทรงบวชให้ จำนวน ๑๒๕๐ รูป และทุกรูปเป็นพระอรหันต์ ได้มาประชุมกันโดยมิได้นัดหมาย
พระพุทธองค์จึงตรัสแสดงโอวาทพื้นฐาน(โอวาทปาติโมกข์) แก่พระสงฆ์เหล่านั้น ดังนี้คือ
๑. ไม่ทำบาปทั้งปวง
๒. ทำกุศลให้ถึงพร้อม และ
๓. ชำระจิตของตน ให้ขาวรอบ
ขยายความ:
๑. การไม่ทำบาปทั้งปวง หมายความถึงการไม่ทำกรรมชั่ว
กรรม แปลว่า การกระทำ
พระพุทธองค์ทรงสอนไว้ว่า ที่ผู้ใดทำกรรมใดไว้ ย่อมได้รับ ผลของกรรมนั้นๆ กรรมจึงเป็นเหตุที่ให้ผลแก่ผู้กระทำ
กรรมมีทั้ง กรรมดี และกรรมไม่ดี กรรมที่เป็นฝ่ายดี ท่านเรียกว่า กุศลกรรม กรรมที่เป็นฝ่ายไม่ดี (ชั่ว) ท่านเรียกว่า อกุศลกรรม
กุศลกรรม และอกุศลกรรมนี้ เป็นกรรมที่ทำได้ ๓ ทางคือ กรรมที่กระทำทางกาย เรียกว่ากายกรรม กรรมที่ทำด้วยวาจา เรียกว่าวจีกรรม และกรรมที่ทำทางใจ เรียกว่ามโนกรรม
ทางกายมี ๓ คือ เว้นจาการฆ่าสัตว์ เว้นจากการถือเอาสิ่งของที่ เจ้าของเขาไม่ให้ คือการลักทรัพย์ และเว้นจากการประพฤติผิด ในกาม
ทางวาจามี ๔ คือ เว้นจากการพูดเท็จ เว้นจากการพูดส่อเสียด เว้นจากการพูดคำหยาบ และ เว้นจากการพูดเพ้อเจ้อ